Kthimi i v mendjes tek mjek sia tradicionale, nuk do t thot kthim mbra- pa, si mund t mendojn disa, por ecje p rpara p r t ri tuar koh n e humbur. Kalimi nga mjek sia empirike n mjek sin tradicionale, sht b r n m nyr t natyrshme, kjo korrespondon me vitet 340 t er s son kur botanist t e asaj kohe, e sidomos m par Hipokrati, i p rshkruan ar- ritjet e mjek sis t at hershme n traktatet mjek sore, t cilat sh rbyen si tekste baz t formimit t specialist ve t mjek sis , jo vet m n shkollat e tradit s q u ngrit n n shekujt e m vonsh m, por q startuan deri n shekullin e XIX-t , kur lluan t hidheshin themelet e mjek sis mod- 16 JOSIF RISTO erne q kemi edhe sot. Edhe si baz e mjek sis moderne bashk kohore, si e dim , kan sh rbyer njohurit e mjek sis tradicionale. Zhvillimi i kimis , b ri t mundur izolimin e molekulave p rgjegj se p r veprimin terapeutik, t p rdorura n mjek sin tradicionale deri n at periudh . Nga k to molekula, m pas u projektuan molekula t tjera gjysm sintetike dhe sintetike, q kan sh rbyer dhe sh rbejn si l nd e par e p rgatitjes s barnave. Ndryshimi, n k t kalim q ndron se mjek sia moderne sikurse do ta shohim kur t asim p r mjek sis bimore, u mjaftua me nj num r t ku zuar substancash kimike t izoluara nga shum pak bim mjek sore, nd rkoh q shum t dh na t tjera me vler u lan pas dore ose pothu- ajse u harruan. Por p r fatin e mir vitet e fundit kjo pasuri mjaft e vyer e njer zimit, sht kthyer n v m ndjen e OBSH dhe t qeverive t v ndeve m t zhvilluara si SHBA dhe BE. P r k t q llim jan ngritur shkolla p r p rgatitjen e specialist ve t mjek sis alternative, po k shtu laborator t fuqish m po punojn intensivisht p r vendosjen mbi baza shkencore t trash gimis s panjohur t mjek sis tradicionale dhe sidomos t bim ve mjek sore, q p rshkruhen n barnat tradicionale. Prandaj ky rikthim tek mjek sia tradicionale, ndon se me vones , po b het p r t njohur dhe izoluar molekula t reja, me veprime terapeutike t njohura nga mjek sia tradicionale e kombeve t ndryshme dhe p r ti v n ato n sh rbim t sh ndetit t njeriut. Mjek sia alternative jo gjithmon kuptohet dhe praktikohet si duhet. Prandaj kemi menduar, q n k t material hap pas hapi t trajtojm dallimet midis asaj dhe mjeksis shkencore ose moderne. Me leximin e librit ju do t merrni p rgjigjen e nj s r pyetjeve si: -- C kuptojm me mjek si tradicionale, mjek si alternative, mjek si plot suese, barnat dhe praktikat tradicionale q p rdoren sot n mjek sin moderne, madje edhe n v ndet m t zhvilluara t BE-s dhe SHBA-s ? Pse quhen k shtu dhe dallimet e saj me mjek sin dhe barnat konvencionale? Disiplinat alternative dhe cilat prej tyre jan t njohura nga K shilli i Europ s (KE) dhe q lejohen t praktikohen n mjek sin e v ndeve an tare t BE-s ?