Tuk vi podnasyame zabravenata knizhka ot blagorodniya cheh "Grobovete na Trikeri," pokazvashta otnoshenieto na gartsite kam balgarskite voennoplennitsi i svidetelstvo za nezachitaneto na mezhdunarodnite konventsii otnosno tretiraneto im. Tozi vapros v balgaro-gratskite otnosheniya sashtestvuva v perioda na voynite na dva pati - prez 1913 g., sled Mezhdusayuznicheskata voyna, i sled 1918 g., v rezultat na Solunskata konventsiya, s koyato Balgariya izliza ot Parvata svetovna voyna. Sazdadenite voennoplennicheski depa-lageri i tretiraneto na balgarskite voennoplennitsi e i izvan vsichki humanni normi. Voennoplennitsite sa izbivani, osakatyavani, lishavani ot zdravni grizhi, hrana i voda, izpolzvani sa za robski trud, imenata sa im zamenyani v registrite s gratski, za da ne badat otkriti ot inspektirashtite mezhdunarodni blagotvoritelni i chervenokrastki komisii. Zadarzhani sa v razriv s dogovorite i spogodbite, vapreki che tam e reglamentirano tyahnoto osvobozhdenie. Osobeno raztarsvasht e razkazat na Vladimir Sis, koyto zaradi obichta si kam balgarskiya narod po-kasno shte zaplati s zhivota si kato "cheshki fashist" v chehoslovashkite zatvori. Prez 1958 g. umira v zatvora Leopoldov. Kam nego nie, balgarite, tryabva da hranim nay-dobri chuvstva, tay kato toy, osven che e blestyasht zhurnalist i obshtestvenik, pravi seriozni prinosi v balgarskata istoricheska nauka i mnogokratno izdiga glas v zashtita na stranata ni, koyato toy chuvstva kato vtora rodina. Uzhasyayushtata sadba i gavra s nashite sanarodnitsi, popadnali v ratsete na sarbi i gartsi i to ne na boynoto pole, dosega kato che li e narochno izbyagvana tema kakto v hudozhestvenata ni literatura, taka i v teatara i kinoto, s izklyucheniya mozhe bi na zabravenata dnes piesa na Konstantin Mutafov i na napraveniya po neya film-tragediya v kraya na 20-te godini na minaliya vek "Plennikat ot Trikeri." A chisloto na balgarite, ostanali v zalozhnichestvo i plen samo sled 1918 g., nabroyava nad 140 000 balgari i pobeditelite ne spazvat klauzite da badat osvobodeni vsichki balgarski zalozhnitsi i voennoplennitsi sled podpisvaneto na Nyoyskiya miren dogovor (27 noemvri 1919 g.). Tsocho V. Bilyarski