Tartaria byla rozlegl?, zaawansowan? cywilizacj?, która niegdy? obejmowala du?? cz??c znanego ?wiata - w tym Ameryk? Pólnocn?, Europ? i Azj?. Jej wplywy wci?? s? widoczne w monumentalnej, misternie wykonanej architekturze spotykanej w miastach na calym ?wiecie - w strukturach, które nie mogly zostac zbudowane przez spolecze?stwa, którym przypisuje si? ich wzniesienie. Ksi??ka skupia si? na "niemo?liwej" architekturze - rz?dowych budynkach z kopulami, fasadach w stylu grecko-rzymskim i ogromnych katedrach, wzniesionych przy u?yciu technik i z precyzj? znacznie przekraczaj?c? mo?liwo?ci XIX-wiecznych osadników czy kolonistów. Szczególnie uderzaj?ce s? tzw. gwiezdne forty - geometrycznie doskonale fortyfikacje, cz?sto wkomponowane w krajobraz, z symetrycznym, gwia?dzistym ukladem, który ?wiadczy o znajomo?ci ?wi?tej geometrii i przeplywu energii.

Ksi??ka zagl?bia si? równie? w temat wystaw ?wiatowych z XIX i pocz?tku XX wieku, argumentuj?c, ?e nie byly one jedynie celebracjami post?pu przemyslowego, lecz raczej pokazami - lub te? przykrywkami - dla istniej?cych ju? struktur tartaria?skich, które przedstawiano jako tymczasowe ekspozycje. Autor analizuje, jak rzekomo cale miasta zlo?one z kunsztownych "tymczasowych" budowli mialy byc wznoszone w zaledwie kilka miesi?cy przy pomocy konnych wozów i prymitywnych narz?dzi - tylko po to, by zaraz po wydarzeniu zostac zburzonymi. Ksi??ka kwestionuje wiarygodno?c tych harmonogramów i sugeruje, ?e wystawy te byly cz??ci? wi?kszego wysilku maj?cego na celu wymazanie dziedzictwa Tartarii i przepisanie narracji o rozwoju ludzko?ci.

Jednym z najbardziej niepokoj?cych fragmentów ksi??ki jest opis tzw. Poci?gów Sierot i Dzieci z Kapusty. Autor sugeruje, ?e po katastrofalnym resecie, obejmuj?cym powodzie blotne, wojny i skoordynowane wydarzenia w XVIII wieku, miliony dzieci zostaly przesiedlone z terenów dawnej Tartarii. Dzieci te byly transportowane przez kontynenty, pozbawiane pami?ci kulturowej i wykorzystywane do ponownego zaludnienia obszarów znajduj?cych si? teraz pod nowymi re?imami. Autor l?czy to z dziwn? popularno?ci? motywu "znalezionych" dzieci w sztuce i mediach XIX wieku oraz z praktyk? fotografowania sierot jako osobliwo?ci - co bylo wówczas niepokoj?co powszechne.

To, co - jak mam nadziej? - wyró?nia t? ksi??k?, to jej rozleglo?c. To nie tylko analiza historyczna, lecz tak?e ?ledcza rekonstrukcja ukrytej cywilizacji. Autor wykorzystuje fotografie, mapy, plany architektoniczne, stare encyklopedie i zapisy publiczne, by poprzec swoje tezy. Nie twierdzi, ?e zna wszystkie odpowiedzi, ale stawia tak wiele pyta?, wskazuje tyle nie?cislo?ci i powtarzaj?cych si? wzorców, ?e czytelnik pozostaje z gl?bokim poczuciem, ?e co? wa?nego zostalo ukryte na widoku.

Tesla i Dzieci z Kapusty to co? wi?cej ni? ksi??ka o zapomnianym imperium - to wyzwanie rzucone czytelnikowi, by na nowo przemy?lal wszystko, co my?li, ?e wie o historii, post?pie i tym, kim naprawd? jeste?my. To g?sta, wysoce wizualna podró? przez alternatywn? wizj? naszego ?wiata - tak?, która szczególnie rezonuje z tymi, którzy czuj?, ?e oficjalna wersja historii si? nie klei.

Guy Anderson