Ka?dego dnia postrzegamy ?wiat za pomoc? naszych zmyslów. Widzimy przedmioty, slyszymy d?wi?ki, dotykamy powierzchni. Wszystko to wydaje si? takie natychmiastowe i "konkretne"! Ale czy to naprawd? rzeczywisto?c? A mo?e po prostu poruszamy si? w niewielkiej cz??ci wszech?wiata skladaj?cego si? z wielu poziomów, widzialnych i niewidzialnych? Wspólczesna i staro?ytna wiedza, fizyczna i metafizyczna, zach?ca nas do zastanowienia si? nad tym odwiecznym pytaniem.
Nasze codzienne do?wiadczenie cz?sto ogranicza nasze zrozumienie. Jeste?my przyzwyczajeni do rozpoznawania ?wiata tylko poprzez to, co mo?emy zobaczyc, dotkn?c lub zmierzyc. Jednak pod powierzchni? tej "normalnej" percepcji wspólistnieje wiele innych rzeczywisto?ci. Rzeczywisto?ci fizyczne, które wymykaj? si? naszym zmyslom, wspólistniej? z wymiarami metafizycznymi, pelnymi znacze? i tajemnic. Pomy?l o makrokosmosie i mikrokosmosie: dwóch skrajno?ciach, w których nasze codzienne ?ycie rozplywa si? w niemal niezrozumialych skalach wielko?ci.
W sferze fizycznej wszech?wiat ujawnia si? w warstwowych poziomach rzeczywisto?ci. Na poziomie kosmicznym mo?emy jedynie dostrzec jego ogrom. Cz??c, któr? mo?emy "zobaczyc", stanowi zaledwie 5% calego znanego wszech?wiata. Na poziomie makroskopowym to, co postrzegamy, nasza rzeczywisto?c wydaje si? konkretna. Jednak nawet prosty obiekt, taki jak krzeslo, kryje w sobie zupelnie inn? prawd?. W skali subatomowej mamy do czynienia z wszech?wiatem cz?stek, które podlegaj? sprzecznym z intuicj? prawom fizycznym. Eksperymenty spl?tania kwantowego pokazuj?, jak na poziomie subatomowym dwie cz?stki mog? byc natychmiast pol?czone na du?e odleglo?ci, tak jakby ignorowaly poj?cie przestrzeni i czasu. Albert Einstein i Niels Bohr jako pierwsi wstrz?sn?li fundamentami naszego wyobra?enia o rzeczywisto?ci, próbuj?c odpowiedziec na slynne pytanie: "Czy Ksi??yc istnieje, gdy nikt nie patrzy?".
Obok poziomów fizycznych rozci?ga si? zagadka metafizyki. Metafizyka bada to, co nie jest bezpo?rednio dostrzegalne, kwestionuj?c sam? istot? bytu. Staro?ytni Grecy, tacy jak Platon, wyobra?ali sobie ?wiat "idei", doskonaly i niezmienny, którego ?wiat materialny byl jedynie slab? kopi?. Wszyscy pami?tamy alegori? jaskini: skuci la?cuchami ludzie dostrzegali jedynie cienie na ?cianach, nigdy nie widz?c bezpo?redniego ?wiatla prawdziwego Slo?ca.
Pokrewne koncepcje znajdujemy równie? w filozofiach Wschodu. "Zaslona Maji" z tradycji indyjskiej opisuje ?wiat zjawiskowy jako iluzj?, która zaslania prawdziw? istot? rzeczywisto?ci. Z drugiej strony religie, mistycyzm i duchowo?c interpretuj? ten niewidzialny wymiar jako miejsce, w którym dusza lub "ja??" l?czy si? z transcendencj?.
Ale jak mo?emy odró?nic to, co fizyczne, od tego, co metafizyczne? To pytanie prowadzi nas do jednego z najgl?bszych pyta? w historii filozofii: czym jest rzeczywisto?c?
Staro?ytni greccy my?liciele, tacy jak Arystoteles, próbowali podzielic ?wiat na substancj? i przypadek. Substancja jest tym, co istnieje samo w sobie, przypadek jest tym, co istnieje w zwi?zku z czym? innym. Ich badania polo?yly podwaliny pod trwaj?ce tysi?clecia spekulacje.
Dzi? naukowcy, podobnie jak filozofowie, nadal kwestionuj? samych siebie. Na przyklad wspólczesna fizyka pol?czyla klasyczn? ontologi? z relatywizmem poznawczym. Wedlug Wernera Heisenberga, ojca zasady nieoznaczono?ci, sama obserwacja modyfikuje obserwowany obiekt. Innymi slowy, nigdy nie mo?emy poznac rzeczywisto?ci w "czysty" sposób. To, co postrzegamy, jest zawsze odzwierciedleniem naszego zaanga?owania w proces poznawczy.
Jeste?my zatem ograniczeni przez nasze ciala, zmysly i j?zyk. Jednak pragnienie poznania tego, co prawdziwe, prowadzi nas poza wszelkie trudno?ci na terytoria wiedzy .