Stel je een mysterieus landschap voor waar alles met elkaar verbonden is en niets echt op zichzelf staat. Een plek waar onzichtbare krachten in elkaar grijpen om leven te geven aan wat we zien en ervaren: van de concreetheid van een bliksemschicht die langs de hemel schiet, tot de diepste waarnemingen van ons bewustzijn. Dit boek nodigt de lezer uit voor een fascinerende reis door een van de meest revolutionaire concepten in de hedendaagse wetenschap en filosofie: het universum van velden. We hebben het hier niet alleen over natuurkunde, maar over een uitbreiding naar het rijk van de metafysica, biologie en, uiteindelijk, de menselijke geest.
Allereerst, wat is een 'veld'? De traditionele natuurkunde beschrijft het als een gebied in de ruimte waarin een kracht, zoals elektromagnetische of zwaartekracht, op een voorwerp kan inwerken. Het is een concept dat ontstond met de theorieën van Faraday en Maxwell in de 19e eeuw. Michael Faraday, de briljante Engelse experimentator, stelde zich het veld voor als een soort onzichtbaar 'spinnenweb' van krachtlijnen die de ruimte doordrongen. Kort daarna gaf James Clerk Maxwell deze intuïtie wiskundig weer en creëerde de beroemde vergelijkingen die vandaag de dag nog steeds de wereld van elektromagnetisme verduidelijken.
Deze eerste stappen waren essentieel. Maar de wetenschappelijke velden van Faraday en Maxwell waren, hoewel revolutionair, slechts het begin. Met de ontdekking van de kwantumtheorie in de 20e eeuw breidde het concept van velden zich op onvoorstelbare manieren uit. Als we tegenwoordig over velden spreken, beperken we ons niet tot magnetisme of zwaartekracht. We betreden een werkelijk universeel netwerk van verbindingen: het kwantumveld, het morfogenetische veld van Rupert Sheldrake, het Akasha veld van de Oosterse traditie, het impliciete veld van de natuurkundige David Bohm.
Toen Albert Einstein zijn verenigde veldtheorie voorstelde, was het zijn droom om een verklaring te vinden die alle bekende krachten in het universum zou verenigen. Hoewel hij er niet in slaagde zijn missie te voltooien, zette zijn werk een koers uit die nog steeds de leidraad vormt voor modern onderzoek. Toch - en hier ligt de kern van dit boek - zijn velden niet langer alleen maar werktuigen van de natuurkunde. Ze zijn een universeel idee geworden, een sleutel om niet alleen materie, maar ook ervaring en bewustzijn te begrijpen.
Sheldrake, een Britse bioloog en controversieel denker, introduceerde het concept van het morfogenetisch veld in de jaren 1980. Volgens hem zouden de vormen van de natuur (van kristallen tot planten en dieren) niet alleen bepaald worden door genen of moleculen, maar ook door een soort 'collectief geheugen'. Dit onzichtbare en ontastbare veld zou de organisatie van materie sturen door een constante wisselwerking tussen heden en verleden.
Carl Gustav Jung, de vader van de analytische psychologie, introduceerde het concept van het collectieve onbewuste om een psychische dimensie te beschrijven die het individu overstijgt. Als we dit concept door een metafysische bril bekijken, kan het collectief onbewuste geïnterpreteerd worden als een vorm van subtiel energieveld, een immaterieel niveau dat de individuele psyche verenigt met een universele dimensie. Vandaar een Jungiaans veld, waar archetypische informatie functioneert als golven of trillingen die van generatie op generatie worden doorgegeven. Deze benadering gaat verder dan psychologisch reductionisme en raakt aan gebieden die verwant zijn aan kwantumfysica en filosofie, door te suggereren dat de individuele geest is ondergedompeld in een oceaan van gedeelde betekenissen.
David Bohm, Einsteins leerling en pionier van de kwantumfysica, stelde een al even revolutionair idee voor: het concept van een impliciet veld. Volgens Bohm kon de hele werkelijkheid worden beschouwd als een verzameling informatie die was gecodeerd in een diepe, verborgen orde.