Historia kultury europejskiej XX wieku oferuje niewiele spotka? tak fascynuj?cych i nieprawdopodobnych jak to mi?dzy Carlem Gustavem Jungiem, szwajcarskim psychiatr? i twórc? psychologii analitycznej, a Wolfgangiem Paulim, austriackim fizykiem teoretycznym, jednym z ojców mechaniki kwantowej. Ich wspólpraca, która rozpocz?la si? w 1932 roku i trwala ponad dwadzie?cia lat, stanowi jedn? z naj?mielszych eksploracji pogranicza psychologii i fizyki.
Ta niezwykla wspólpraca miala miejsce w szczególnie dramatycznym okresie. Powstala w latach trzydziestych, kiedy Europa przechodzila gl?boki kryzys: Wielka Wojna pozostawila po sobie ci??kie dziedzictwo niepokoju. Kolejne wydarzenie, II wojna ?wiatowa, zapowiadaly ju? polityczne i kulturowe wstrz?sy. Klimat intelektualny byl jednak jednym z najbardziej plodnych w historii Europy: nowe idee rewolucjonizowaly fizyk?, filozofi? i psychologi?. Jung kierowal grup? naukowców i terapeutów w Zurychu. Poszukiwal psychologii gl?bi, która bylaby w stanie wyja?nic wielkie mity, religie i symbole ludzko?ci. Pauli równie? przebywa w Zurychu, w Instytucie Fizyki, po tym jak w 1925 roku przyczynil si? do sformulowania zasady wykluczenia, która nosi jego imi?. Zasada ta rewolucjonizuje fizyk? atomow?.
Jung jest zafascynowany nauk?, ale dostrzega jej ograniczenia, zwlaszcza w redukowaniu rzeczywisto?ci do tego, co mo?na zmierzyc. Pauli, czlowiek o rygorystycznym podej?ciu naukowym, ale z niespokojnym duchem, przechodzi gl?boki kryzys osobisty po ?mierci matki i rozpadzie mal?e?stwa. W 1932 roku zwraca si? wi?c do Junga o pomoc psychoterapeutyczn?. Spotkanie to zapocz?tkowuje zaskakuj?cy dialog, w polowie terapeutyczny, w polowie filozoficzny. Pozostalo po nim ponad osiemset listów, opublikowanych wiele lat pó?niej i dzi? czytanych jako wyj?tkowe wydarzenie historyczne.
Jung dostrzegl w Paulim wyj?tkowego rozmówc?. Pauli byl przyjacielem i wspólpracownikiem Einsteina, Bohra i Heisenberga, a w 1945 roku otrzymal Nagrod? Nobla. Jednak jego naukowa jasno?c umyslu nie wykluczala wra?liwo?ci na tematy zwi?zane z nie?wiadomo?ci?, symbolik? i snami. W rzeczywisto?ci Pauli stymulowal Junga swoimi snami: wizjami pelnymi archetypicznych symboli, mandali, postaci alchemicznych. Pauli ?nil o "?wiecie cieni" zamieszkanym przez tajemnicze zwierz?ta, kola i krzy?e - obrazy, które Jung interpretowal jako znaki poszukiwania równowagi mi?dzy przeciwie?stwami, mi?dzy racjonalno?ci? naukow? a instynktem duchowym.
Na tej podstawie powstaje teoria synchroniczno?ci, koncepcja, któr? Jung rozwija w latach czterdziestych i po raz pierwszy w pelni definiuje w 1952 roku w slynnym eseju napisanym wspólnie z Paulim: "Synchroniczno?c jako zasada pol?cze? bezprzyczynowych". Synchroniczno?c opisuje "znacz?cy zbieg okoliczno?ci" mi?dzy zjawiskami psychicznymi i fizycznymi, wydarzeniami powi?zanymi nie przez przyczyny materialne, ale przez wspólne znaczenia. Jest to teoria, która o?miela si? podwa?yc dogmat klasycznej przyczynowo?ci, filar, na którym opierala si? nowoczesna nauka od czasów Newtona.
W 1948 roku, w slynnym "Klubie Psychologicznym" Junga w Küsnacht, Pauli przedstawil swoje idee przed zgromadzon? publiczno?ci? "Byc mo?e istnieje poziom, na którym materia i umysl s? dwoma obliczami tej samej rzeczywisto?ci". Jest to idea, która wyprzedza wiele wspólczesnych debat na temat neuronauki, pochodzenia ?wiadomo?ci i granic wiedzy naukowej.
Wspólpraca Junga i Pauliego pozostawila po sobie gl?bokie dziedzictwo. Zainspirowala takich uczonych, jak Marie-Louise von Franz, psycholog analityczna i wspólpracowniczka Junga, oraz fizyków, takich jak David Bohm. Teoria zbiorowej nie?wiadomo?ci sformulowana przez Junga oraz tajemnice spl?tania kwantowego nadal sugeruj?, ?e granice mi?dzy umyslem a materi? s? mniej wyra?ne, ni? c